در این مقاله از فوکا دامون قصد داریم شما را با تفاوتهای لوله قطره چکان دار (دریپردار) با نوار تیپ آبیاری، کاربردها و نکات مهم در خرید و نصب آنها آشنا کنیم تا بتوانید بهترین انتخاب را برای مزرعه یا باغ خود داشته باشید. مقایسه آنها نشان میدهد که هر دو سیستم بهطور مؤثری برای آبیاری دقیق و یکنواخت استفاده میشوند؛ اما در نحوه توزیع آب تفاوتهایی دارند. تفاوت لوله قطره چکان دار با نوار تیپ در این است که لولهها معمولاً برای آبیاری درختان یا گیاهان با فواصل بیشتر استفاده میشوند، در حالی که نوار تیپ مناسب برای آبیاری محصولات ردیفی است.
مقایسه نوار آبیاری تیپ و لوله قطره چکان دار به عنوان دو روش رایج در سیستمهای آبیاری قطرهای، برای انتخاب بهترین گزینه در مدیریت منابع آب اهمیت زیادی دارد. لوله قطره چکان دار و نوار تیپ از مهمترین هستند. تفاوت لوله قطره چکان دار با نوار تیپ بیشتر در ساختار، دوام و کاربرد آنها در شرایط مختلف کشاورزی است. در حالی که نوار تیپ به دلیل انعطافپذیری بالا و نصب آسان، برای مزارع با دورههای کشت کوتاهتر مناسب است، لوله قطره چکان دار با دوام بیشتر و مقاومت در برابر فشارهای بالاتر، گزینهای ایدهآل برای کشتهای دائمی یا مناطقی با شرایط سختتر به شمار میآید.
لوله قطره چکان دار یا نوار تیپ آبیاری؟
بررسی فرق لوله قطره چکان دار با نوار آبیاری تیپ نشان میدهد که هر یک از این سیستمها ویژگیهای خاص خود را دارند و انتخاب میان آنها به نیازها و شرایط مزرعه بستگی دارد. همچنین، امتیازات لوله قطره چکان دار نسبت به نوار تیپ برای خرید نوار تیپ به عنوان لولههای باریک و انعطافپذیر با روزنههای کوچک شامل طول عمر بیشتر، کاهش خطر انسداد و عملکرد بهتر در توزیع یکنواخت آب است که آن را به گزینهای قابل اعتماد برای بسیاری از کشاورزان تبدیل کرده است.
لوله قطره چکان دار (دریپردار) چیست؟
لوله دریپردار نوعی لوله پلیاتیلن است که قطرهچکانها (دریپرها) به صورت از پیش تعبیهشده و با فاصلههای مشخص (مثلاً ۱۰، ۲۰، ۳۰ یا ۵۰ سانتیمتر) در بدنه آن کارگذاری شدهاند. وظیفه اصلی این لوله، رساندن آب به صورت قطرهای و مستقیم به منطقه ریشه گیاه است که موجب صرفهجویی چشمگیر در مصرف آب و افزایش راندمان محصول میشود.
انواع قطرهچکانهای داخل لوله دریپردار:
قطره چکان (دریپر) هایی که داخل لولههای آبیاری قطرهای در کارخانه تعبیه میشوند، غالبا بهشکل دوک استوانهای بوده و دارای انواع زیر هستند:
۱. قطرهچکان نرمال (Normal)
این مدل سادهترین نوع دریپر است و دبی خروجی آن وابسته به فشار آب در لوله است. در سیستمهایی با فشار ثابت و زمینهای صاف، این نوع انتخاب اقتصادی و مؤثری است.
- مکانیسم عملکرد: آبدهی این قطرهچکانها مستقیماً تحت تأثیر فشار سیستم قرار میگیرد.
- مزایا: پایینترین قیمت را در بین انواع قطرهچکان دارد.
- معایب: آبدهی آن با تغییرات فشار سیستم (ناشی از پستی و بلندی زمین، طول زیاد خطوط یا عملکرد پمپ) تغییر میکند.
- کاربرد توصیه شده: فقط برای زمینهای کاملاً مسطح و با طول لترال کوتاه مناسب است.
۲. قطرهچکان جبران کننده فشار با دبی ثابت (PC)
این نوع قطرهچکان دارای دیافراگم سیلیکونی داخلی است که دبی خروجی آب را ثابت نگه میدارد، حتی اگر فشار در طول مسیر تغییر کند.
به همین دلیل برای زمینهای وسیع یا دارای شیب زیاد بسیار مناسب است.
- مکانیسم عملکرد: این قطرهچکانها به گونهای طراحی شدهاند که در یک محدوده فشار مشخص (مثلاً بین ۰.۵ تا ۴ بار)، دبی ثابتی از آب را ارائه میدهند.
- مزایا: یکنواختی فوقالعاده در آبیاری حتی در زمینهای با شیب ملایم یا طول لترال زیاد.
- کاربرد توصیه شده: باغات، مزارع با شیب ملایم و پروژههایی که طول خطوط آبیاری زیاد است.
۳. قطرهچکان جبران کننده فشار با دبی ثابت و ضد چکه PCND
قطرهچکانهای PCND علاوه بر قابلیت تنظیم فشار، مجهز به مکانیزم بدون تخلیه (Non-Drain) هستند. این ویژگی باعث میشود که هنگام قطع پمپ و کاهش فشار به زیر حد معین (معمولاً ۰.۱ تا ۰.۳ بار)، خروجی قطرهچکان بسته شود و از خروج آب باقیمانده در لولهها جلوگیری کند. این عملکرد در حفظ منابع آب و بهبود کارایی سیستم بسیار مؤثر است.
این قطرهچکانها علاوه بر دیافراگم تنظیمکننده، یک سوپاپ ضدتخلیه دارند که با کاهش فشار فعال میشود. این سوپاپ از تخلیهی آب در نقاط پایینتر سیستم جلوگیری کرده و از ورود هوا به لولهها ممانعت میکند.
۴. قطرهچکان جبران کننده فشار با دبی ثابت و ضد مکش PCAS
این نوع قطره چکانها ضد مکش و مخصوص کاربردهای خاص میباشند که در واقع نسخه پیشرفتهتر از PCND بوده که علاوه بر سیستم بدون تخلیه (ضد چکه) دارای مکانیزم ضد مکش هم هستند و کاملا برای نصب زیرسطحی مناسب میباشند. قطره چکانهای PCAS دوام و کارکرد مطمئنتر در زمینهای اختلاف ارتفاع زیاد یا شرایط خاص خاص دارند.
این در حالیاست که نوع PCND یا ضد چکه با اینکه از ورود هوا و گل به داخل قطره چکانها جلوگیری میکند و مناسب برای زمینهای شیبدار یا سیستمهای آبیاری با شستشوی متوالی میباشد، اما اگر سطح آب پایینتر از لوله باشد، ممکن است مکش باعث برگشت آب یا ورود گل و شن به داخل قطره چکان شود. به همین دلیل قطره چکان PCND برای آبیاری زیرسطحی زیاد توصیه نمیگردد و قطره چکان PCAS گزینه بهتری برای این نوع آبیاری میباشد.
خلاصه تفاوت قطره چکان PCND و PCAS
جلوگیری از تخلیه لوله بعد از خاموش شدن پمپ:
- PCND: دارد
- PCAS: دارد
جلوگیری از مکش معکوس هوا یا خاک:
- PCND: ندارد
- PCAS: دارد
مناسب برای آبیاری زیرسطحی:
- PCND: نه چندان
- PCAS: بله
قیمت قطره چکانها:
- PCND: معمولا ارزانتر
- PCAS: کمی گرانتر
مزایای استفاده از لوله قطره چکان دار (دریپردار)
از مهمترین مزیتهای لوله قطره چکان دار میتوان موارد زیر را عنوان کرد:
- به آبیاری یکنواخت در شیبهای تند کمک میکنند.
- میتوانند به صورت روسطحی و زیرسطحی استفاده شوند.
- برای آبیاری دائمی محصولات مختلف در تاکستانها، باغها، کشتهای ردیفی و … مناسب هستند.
- به جبران فشار در اراضی ناهموار و سطوح شیبدار کمک میکنند.
- در برابر مواد شیمیایی، نور خورشید و عوامل محیطی مقاومت بالایی دارند.
- امکان اضافه کردن قطرهچکانهای دیگر در آنها وجود دارد
- از انعطاف بالایی برخوردارند و بهراحتی قابلیت خم شدن و تغییر مسیر را دارند
- نصب و استفاده از آنها بسیار ساده و راحت است
- استفاده از این لولهها در مقایسه با انواع لوله و اتصالات دیگر مقرونبهصرفه تر است
- دارای مکانیسم دوتایی خودشویندگی هستند که امکان شستشوی قطره چکان در ابتدا و طی هر آبیاری را فراهم میآورد.
نکات نصب و نگهداری لوله قطره چکان دار (دریپردار)
نصب و نگهداری لولههای قطره چکان دار نیازمند رعایت اصول خاصی است که از عملکرد بهینه و طول عمر آنها اطمینان حاصل شود. این لولهها باید در برابر فشارهای خارجی محافظت شوند و انسداد قطرهچکانها بهطور منظم بررسی شود. تفاوت لوله قطره چکان دار با نوار تیپ آبیاری در نیاز به دقت بیشتر در نصب و نگهداری آن مشهود است. این عامل در بررسی و مقایسه نوار تیپ آبیاری و لوله قطره چکان دار مهم است.
- حین نصب و پهن کردن لولهها روی زمین دقت کنید که لولهها روی زمین کشیده نشده و توسط رول آن را پهن و جمع کنید تا از ساییدگی و وارد آمدن ضربه به لوله جلوگیری شود.
- از جابجا کردن و کشیدن لولههای قطره چکان دار هنگامی وجود جریان آب در لوله خودداری کنید. این عمل احتمال پارگی و آسیب به لوله را به شدت افزایش میدهد.
- به صورت مداوم و دورهای فشار پشت قطرهچکانها را اندازهگیری نمایید. لولههای قطره چکان دار به دلیل دیواره نازک تحمل فشار عملیاتی بیش از حد را ندارند.
- در صورت گرفتگی انتهای مسیر، لوله را باز کرده و اسید مناسب گرفتگی، عملیات شستشو انجام دهید.
- عملیات شستشو را قبل از رخ دادن گرفتگی و به صورت مرتب انجام دهید .
- حین انجام عملیات نصب قبل از تعبیه لولههای قطره چکان دار به لولههای اصلی، حتما یکبار جریان را وصل کرده تا مواد اضافی داخل لوله خارج شوند.
حین مونتاژ، انتهای مسیر را حتما بسته نگاه دارید. - پس از اتمام فرآیند مونتاژ، انتهای مسیر را مجددا باز کرده و جریان را وصل کنید تا مسیر پاک شود.
- به یاد داشته باشید که بعد از عملیات کوددهی، جریان آب را حداقل برای مدت ۳۰ دقیقه وصل کرده تا کود مورد استفاده شسته شود. وجود برخی مواد مغذی و کودها ممکن است موجب گرفتگی قطرهچکانها شوند.
- دقت کنید تا هنگام اضافه کردن کود و مواد مغذی به آب آبیاری، سیستم فشار عملیاتی کافی و مناسبی داشته باشد.
- درصورت آسیب دیدن لولههای قطره چکان دار میتوانید از اتصالات آبیاری قطرهای از قبیل: رابط مساوی و… برای تعمیر آنها استفاده کنید.
نوار تیپ آبیاری قطرهای چیست؟
نوار تیپ آبیاری قطره ای (Drip Irrigation Tape) در واقع نوعی لوله نازک و انعطافپذیر از جنس پلیاتیلن است که به صورت نواری تاشو طراحی و تولید میشود. این سیستم با استفاده از قطرهچکانهای تعبیه شده در فواصل منظم، آب را به صورت قطرهای و با دبی کنترل شده مستقیماً به منطقه ریشه گیاه میرساند. این روش آبیاری باعث میشود آب به طور مستقیم در اختیار ریشه گیاه قرار گیرد و از هدررفت آن به دلیل تبخیر و روانآب جلوگیری شود.
سیستم تیپ آبیاری به گونهای طراحی شده که آب با فشار کم از منبع آب وارد لوله اصلی شده و سپس از طریق اتصالات به نوار تیپ آبیاری منتقل میشود. در طول مسیر، آب از طریق قطرهچکانهایی که در فاصلههای مشخصی روی نوار قرار دارند، به صورت کنترل شده خارج میشود. این قطرهچکانها طوری طراحی شدهاند که دبی خروجی ثابتی داشته و آب را به صورت یکنواخت در اختیار گیاه قرار میدهند. به همین دلیل، نوار تیپ آبیاری قطرهای نهتنها در کاهش مصرف آب مؤثر است، بلکه موجب جلوگیری از رشد علفهای هرز، کاهش فرسایش خاک و افزایش بهرهوری زمینهای کشاورزی نیز میشود.
انواع نوار تیپ آبیاری قطرهای
۱. نوار تیپ پلاک دار
در نوار پلاکدار، در داخل دیوارهی نوار، قطعهای به نام پلاک تعبیه شده است که وظیفهی کنترل و تنظیم فشار آب را دارد. این ساختار باعث میشود میزان خروج آب در طول نوار کاملاً یکنواخت باشد.
کاربردهای نوار تیپ پلاک دار:
- خاکهای شنی و سبک
- محصولات حساس به تنش آبی
- کشتهای طولانیمدت
- محصولات با ارزش اقتصادی بالا
ویژگیهای نوار تیپ پلاک دار:
- دارای قطرهچکان دقیق و ضد گرفتگی
- جریان آبی آرام و یکنواخت
- مقاومت بالا در برابر گرفتگی
- قابلیت تولید با فاصلههای مختلف بین قطرهچکانها
- دبی خروجی دقیق و کنترلشده
- عمر مفید طولانیتر نسبت به سایر انواع
در زمینهای وسیع و باغهایی که فشار آب متغیر است، استفاده از نوار تیپ پلاکدار عملکرد بسیار بهتری دارد.
۲. نوار تیپ بغل دوخت
نوار بغلدوخت نوعی تیپ آبیاری است که درز جوش آن در لبهی کناری نوار قرار گرفته است. این مدل سبکتر بوده و معمولاً برای کشتهای فصلی و کوتاهمدت مورد استفاده قرار میگیرد.
کاربردهای نوار تیپ بغل دوخت:
- محصولات با دوره کشت کوتاهمدت
- مزارع بزرگ با بودجه محدود
- کشتهای فصلی و سبزیجات
ویژگیهای نوار تیپ بغل دوخت:
- قیمت اقتصادی و نصب آسان
- مناسب برای زمینهای صاف و بدون اختلاف ارتفاع
- وزن سبک و نصب آسان
- مناسب برای آبهای با کیفیت متغیر
در کشت محصولات جالیزی مانند خیار، گوجهفرنگی، هندوانه و سبزیجات پرمصرف کاربرد زیادی دارد.
۳. نوار تیپ میان دوخت
در نوار میاندوخت، درز جوش در مرکز نوار قرار دارد که این طراحی باعث افزایش مقاومت و استحکام نوار در برابر فشار آب میشود.
کاربردهای نوار تیپ میان دوخت:
- خاکهای با بافت متوسط
- اکثر محصولات ردیفی
- کشتهای نیمهطولانی
ویژگیهای نوار تیپ میان دوخت:
- پخش یکنواخت آب در مسیرهای طولانی
- یکنواختی بالاتر در پخش آب
- استحکام مکانیکی خوب
- تعادل مناسب بین قیمت و کارایی
- مقاومت در برابر تغییرات فشار
مناسب برای زمینهایی با طول زیاد، فشار آب بالا یا کشتهای چند فصلی است.
مزایای استفاده از نوار تیپ آبیاری قطرهای
- صرفهجویی چشمگیر در مصرف آب: استفاده از نوار تیپ آبیاری میتواند تا ۵۰ درصد در مصرف آب صرفهجویی به وجود آورد. این سیستم با رساندن آب مستقیماً به منطقه ریشه گیاه، از تبخیر سطحی و هدررفت آب جلوگیری میکند.
- افزایش راندمان رشد گیاه: با استفاده از تیپ آبیاری قطره ای، رطوبت خاک همیشه در حد مطلوب نگه داشته میشود که این امر باعث رشد بهتر گیاه و افزایش کمّی و کیفی محصول میشود.
- نصب و راهاندازی آسان: بدون نیاز به تجهیزات سنگین یا نیروهای متخصص.
- کاهش هزینههای نگهداری: تیپ آبیاری قطرهای معمولاً پس از هر فصل قابل جمعآوری و استفاده مجدد است.
- مناسب برای شرایط مختلف اقلیمی: از زمینهای خشک گرفته تا کشتهای گلخانهای.
- کاهش رشد علفهای هرز: از آنجا که در این سیستم تنها منطقه ریشه گیاه آبیاری میشود، علفهای هرز در سایر نقاط مزرعه فرصت رشد پیدا نمیکنند.
- صرفهجویی در انرژی و نیروی کار: نوار تیپ آبیاری قابلیت اتوماسیون کامل دارد و نیاز به نیروی کار برای آبیاری را به شدت کاهش میدهد.
- قابلیت استفاده در زمینهای ناهموار: این سیستم در زمینهای با شیببندی مختلف نیز به خوبی قابلیت اجرا دارد و یکنواختی آبیاری را در سرتاسر مزرعه حفظ میکند.
نکات نصب و نگهداری نوار تیپ آبیاری قطرهای
بررسی و مقایسه نوار تیپ آبیاری و لوله قطره چکان دار نشان داد که برای استفاده بهینه از نوارهای آبیاری، باید به نکاتی مانند کنترل فشار آب، جلوگیری از آسیبهای فیزیکی و تمیز کردن منظم توجه شود. در مقایسه نوار تیپ آبیاری و لولههای قطره چکان دار، نصب نوار تیپ سادهتر است؛ اما نیازمند نگهداری بیشتری برای جلوگیری از انسداد و خرابی است. این عامل در بررسی و مقایسه نوار تیپ آبیاری و لوله قطره چکان دار مهم است.
- بررسی و مقایسه نوار تیپ آبیاری و لوله قطره چکان دار نشان داد که حساسیت نوارهای آبیاری در مقایسه با لولههای قطره چکان دار کمتر بوده لذا با توجه به ضخامت بسیار کم این نوارها، از کشیده شدن آنها در زمین خودداری کنید.
- از جابه جا کردن و کشیدن نوارهای تیپ هنگامی که آب در لوله در جریان است خودداری کنید. این عمل پارگی و آسیب به نوار را به شدت افزایش میدهد.
- از سویی بررسی و مقایسه نوار آبیاری تیپ و لوله قطره چکان دار نشان داد که همواره فشار پشت قطرهچکانها را اندازهگیری کنید. نوراهای تیپ به دلیل دیواره نازک، نمیتوانند فشاری بیش از حد عملیاتی خود تحمل کنند.
- حین نصب و قبل از اتصال لولههای قطرهچکاندار به لولههای اصلی، حتما یک بار جریان را وصل کنید تا مواد خارجی داخل لوله خارج شوند.
- حین مونتاژ انتهای مسیر را حتما بسته نگاه دارید.
- پس از مونتاژ انتهای مسیر را مجددا باز کرده و جریان را وصل کنید تا مسیر پاک شود.
- پس از عملیات کوددهی، جریان آب را حداقل برای مدت ۳۰ دقیقه وصل کنید تا کود و مواد مغذی مورد استفاده شسته شود. برخی از مواد مغذی و کود خود ممکن است موجب گرفتگی قطرهچکانها شوند.
- دقت کنید هنگام اضافه کردن کود و مواد مغذی به آب آبیاری، سیستم فشار کافی و عملیاتی را داشته باشد.
موارد کاربرد لوله قطره چکان دار و نوار تیپ
لولههای قطرهچکاندار و نوارهای تیپ هر دو در آبیاری محصولات کشاورزی و باغی استفاده میشوند؛ اما هر کدام مزایای خاص خود را دارند. لولههای قطرهچکاندار برای زمینهای با شیب و خاکهای سنگین مناسبتر هستند، در حالی که نوار تیپ در مزارع با خاک سبک و محصولات ردیفی کاربرد بیشتری دارد. این عامل در بررسی و مقایسه نوار آبیاری تیپ و لوله قطره چکان دار مهم است.
- گلخانهها
- باغچههای سبزیجات (گوجهفرنگی، فلفل، کاهو، کلم بروکلی، پیاز و…)
- درختان میوه و باغات انگور
- برخی محصولات نظیر آفتابگردان، ذرت، سیب زمینی، پنبه و…
مزایای لوله دریپردار نسبت به نوار تیپ آبیاری
انتخاب هر یک از این روشها برای آبیاری زمین و محصول کشاورزی، نیازمند اطلاعات کافی و برنامهریزی آبیاری دارد. نوارهای آبیاری پلاک دار و بغل دوخت یک گزینه مناسب و با هزینه پایین برای آبیاری محسوب میشود و تنها برای یک فصل زراعی کارایی دارد. از طرف دیگر در مزارع بزرگ و وسیع با نیاز آبیاری مداوم، استفاده از لولههای قطرهچکاندار با هزینه ابتدایی بالاتری همراه خواهد بود؛ اما این گزینه در مقابل انواع نوار آبیاری قطره ای انتخاب بهتری است چرا که برای چندین سال برنامه آبیاری شما را تضمین خواهد کرد.این عامل در بررسی و مقایسه نوار آبیاری تیپ و لوله قطره چکان دار مهم است.
خرید لوله دریپردار و نوار تیپ آبیاری فوکا دامون
شرکت فوکا تجارت دامون به عنوان پیشرو در تولید لولههای آبیاری قطرهای در ایران، با سالها تجربه و تخصص در زمینه تولید محصولات آبیاری و آبرسانی توانسته است جایگاه ویژهای در صنعت کشاورزی کشور به دست آورد. این شرکت با بهرهگیری از مدرنترین تجهیزات تولید و کنترل کیفیت، محصولاتی با استانداردهای جهانی عرضه میکند. مزایای خرید از فوکا دامون عبارتند از:
۱. کیفیت فوق العاده محصولات فوکا
لولهها و نوار تیپهای فوکا دامون با استفاده از بهترین مواد اولیه و تحت نظارت دقیق کنترل کیفیت تولید میشود. این شرکت با به کارگیری تکنولوژی روز دنیا، محصولی با کیفیت جهانی ارائه میدهد. کلیه مراحل تولید از انتخاب مواد اولیه تا بستهبندی نهایی تحت نظارت دقیق قرار دارد.
۲. تنوع در نوع و فواصل قطرهچکانها (دریپرها)
شرکت فوکا تجارت دامون، لوله دریپردار ۱۶ و ۲۰ را با انواع دریپرهای نرمال، PCND، PC و PCAS با فواصل مختلف تولید میکند که این تنوع امکان انتخاب مناسبترین محصول برای هر پروژه را فراهم میآورد. مشتریان میتوانند بر اساس نیاز خود محصول مناسب را انتخاب کنند.
۳. قیمت رقابتی محصولات فوکا
با وجود کیفیت بالا، شرکت فوکا تجارت دامون محصولات خود را با قیمتهای رقابتی به بازار عرضه میکند که این امر خرید از این شرکت را به صرفهترین انتخاب تبدیل کرده است. این شرکت با بهینهسازی فرآیندهای تولید توانسته است قیمت تمام شده را کاهش دهد.
۴. گارانتی و تضمین کیفیت
کلیه محصولات فوکا دامون با گارانتی رسمی شرکت به بازار عرضه میشوند. این شرکت با اعتماد به کیفیت محصولات خود، تضمین کامل کیفیت و عملکرد را به مشتریان ارائه میدهد. گارانتی محصولات شامل معیوب بودن مواد اولیه و ساختار تولید میشود.
جمع بندی
- در صورتی که میخواهید آبیاری قطرهای را تنها برای یک سال تجربه کنید و یا زمین شما استیجاری است، نوار تیپ آبیاری قطرهای توصیه میشود. در چنین شرایطی هنگام خرید نوار تیپ لازم است تا نکات مهمی را مد نظر قرار دهید
- اما اگر قصد نصب سیستمی دائمی دارید که نیاز آبیاری شما را برای چندین سال تامین کند، لولههای قطره چکان دار گزینه بهتری خواهند بود.
در هر حال، کیفیت محصولات، تولیدکننده معتبر، و طراحی مناسب سیستم از عوامل اصلی برای عملکرد موفق هستند. در این مسیر، شرکت فوکا تجارت دامون با تولید محصولاتی با کیفیت جهانی، همراهی مطمئن برای شماست. برای خرید لولهها و نوار تیپهای آبیاری با شمارههایی که در پایین مقاله قرار دارند تماس بگیرید. کارشناسان شرکت فوکا آماده ارائه مشاوره و راهنمایی برای انتخاب بهترین محصول توسط شما هستند.









