در این مقاله از فوکا دامون به بررسی سیستم آبیاری نوار تیپ با استفاده از لوله نخدار PE یا پلی فلت و لوله نخدار PVC یا لی فلت به وسیله طراحی یک زمین ۴.۵ هکتاری میپردازیم.
آبیاری نوار تیپ، به عنوان یکی از کارآمدترین روشهای آبیاری قطرهای در کشاورزی مدرن، امکان تحویل مستقیم آب به منطقه ریشه گیاهان را فراهم میآورد. اما طراحی سیستمهای بزرگ مبتنی بر نوار تیپ با چالشی اساسی روبرو است: هزینه سنگین احداث شبکه لولههای اصلی و فرعی. در این مقاله، راهحلی نوین، اقتصادی و عملی برای غلبه بر این مانع ارائه میدهیم: استفاده از لولههای نخدار PE و PVC (معروف به لوله لی فلت) به عنوان ستون فقرات اصلی سیستم. این فناوری نه تنها میتواند هزینههای اولیه را تا حد چشمگیری (گاهی تا یکسوم) کاهش دهد، بلکه نصب و اجرای سریعتری را نیز ممکن میسازد.
انواع نوار تیپ آبیاری قطره ای
۱. نوار تیپ پلاک دار
در نوار پلاکدار، در داخل دیوارهی نوار، قطعهای به نام پلاک تعبیه شده است که وظیفهی کنترل و تنظیم فشار آب را دارد. این ساختار باعث میشود میزان خروج آب در طول نوار کاملاً یکنواخت باشد.
ویژگیهای نوار تیپ پلاک دار:
- دارای قطرهچکان دقیق و ضد گرفتگی
- جریان آبی آرام و یکنواخت
- مقاومت بالا در برابر گرفتگی
- قابلیت تولید با فاصلههای مختلف بین قطرهچکانها
- دبی خروجی دقیق و کنترلشده
- عمر مفید طولانیتر نسبت به سایر انواع
کاربردهای نوار تیپ پلاک دار:
- خاکهای شنی و سبک
- محصولات حساس به تنش آبی
- کشتهای طولانیمدت
- محصولات با ارزش اقتصادی بالا
- در زمینهای وسیع و باغهایی که فشار آب متغیر است، استفاده از نوار تیپ پلاکدار عملکرد بسیار بهتری دارد.
۲. نوار تیپ بغل دوخت
نوار بغلدوخت نوعی تیپ آبیاری است که درز جوش آن در لبهی کناری نوار قرار گرفته است. این مدل سبکتر بوده و معمولاً برای کشتهای فصلی و کوتاهمدت مورد استفاده قرار میگیرد.
ویژگیهای نوار تیپ بغل دوخت:
- قیمت اقتصادی و نصب آسان
- مناسب برای زمینهای صاف و بدون اختلاف ارتفاع
- وزن سبک و نصب آسان
- مناسب برای آبهای با کیفیت متغیر
کاربردهای نوار تیپ بغل دوخت:
- محصولات با دوره کشت کوتاهمدت
- مزارع بزرگ با بودجه محدود
- کشتهای فصلی و سبزیجات
- در کشت محصولات جالیزی مانند خیار، گوجهفرنگی، هندوانه و سبزیجات پرمصرف کاربرد زیادی دارد.
۳. نوار تیپ میان دوخت
در نوار میاندوخت، درز جوش در مرکز نوار قرار دارد که این طراحی باعث افزایش مقاومت و استحکام نوار در برابر فشار آب میشود.
ویژگیهای نوار تیپ میان دوخت:
- پخش یکنواخت آب در مسیرهای طولانی
- یکنواختی بالاتر در پخش آب
- استحکام مکانیکی خوب
- تعادل مناسب بین قیمت و کارایی
- مقاومت در برابر تغییرات فشار
کاربردهای نوار تیپ میان دوخت:
- خاکهای با بافت متوسط
- اکثر محصولات ردیفی
- کشتهای نیمهطولانی
- مناسب برای زمینهایی با طول زیاد، فشار آب بالا یا کشتهای چند فصلی است.
آشنایی با انواع لوله نخدار تاشو
لولههای نخدار به دستهای از لولههای انعطافپذیر گفته میشود که با بافت نخمانند تقویت شدهاند. این لولهها با ترکیب ویژگیهای لولههای سخت و انعطافپذیری لولههای نرم، راهکاری ایدهآل برای بسیاری از پروژهها ارائه میدهند. دو نوع اصلی لولههای نخدار عبارتند از:
۱. لوله نخدار PVC (لوله لی فلت)
لوله نخدار PVC که همان لوله لی فلت است، از جنس PVC مرغوب و نخ پلیاستر تولید میشود و دارای استحکام کششی و فشاری بسیار بالایی است. این لوله برای کاربردهای تحت فشار و شرایط سخت طراحی شده است.
۲. لوله نخدار PE (لوله پلی فلت)
لوله نخدار پلی اتیلن که با نام پلی فلت نیز شناخته میشود، از جنس پلی اتیلن نرم و نخ پلیاستر تولید میشود. این لوله انعطافپذیری بالایی دارد و برای کاربردهای سبکتر مناسب است.
مزایای لوله نخدار PE نسبت به لوله نخدار PVC
با اینکه هر دو نوع دارای نخ تقویتی هستند، اما تفاوتهای ساختاری و عملکردی قابل توجهی دارند:
- قیمت بسیار مناسب: لوله پلی فلت با قیمت بسیار مناسب خود، گزینهای ایدهآل برای پروژههایی با بودجه محدود است. این لوله میتواند تا چند برابر ارزانتر از انواع مشابه باشد که این امر برای کشاورزان خرده پا و پروژههای کوچک بسیار حائز اهمیت است.
- وزن سبکتر: وزن کمتر لوله پلی فلت حمل و نقل و جابهجایی آن را بسیار آسان میکند که این ویژگی به ویژه برای پروژههای موقت بسیار مهم است. کاهش وزن باعث صرفهجویی در هزینههای حمل و نقل میشود.
- تعمیر و نگهداری آسان: تعمیر و نگهداری لوله نخدار پلی اتیلن آسانتر است و در صورت آسیبدیدگی، به راحتی قابل تعمیر است. این ویژگی هزینههای نگهداری را به حداقل میرساند.
مزایای لوله نخدار PVC نسبت به لوله نخدار PE
با اینکه هر دو نوع دارای نخ تقویتی هستند، اما تفاوتهای ساختاری و عملکردی قابل توجهی دارند:
- استحکام و مقاومت بالاتر: لوله لی فلت میتواند فشارهای کاری بالاتری را تحمل کند که این ویژگی برای پروژههای بزرگ و صنعتی حیاتی است. این لوله در فشارهای تا ۴ بار میتواند به خوبی عملکرد خود را حفظ کند.
- عمر مفید طولانیتر: مقاومت بهتر در برابر اشعه UV و عوامل جوی موجب شده است لوله لی فلت عمر مفید طولانیتری داشته باشد. این ویژگی در بلندمدت باعث کاهش هزینههای تعویض و نگهداری میشود.
- مقاومت در برابر سایش: ساختار مستحکمتر لوله نخدار PVC باعث مقاومت بالاتر آن در برابر سایش و پارگی میشود. این ویژگی به ویژه در شرایطی که لوله روی زمین کشیده میشود بسیار مهم است.
- کارایی بهتر در شرایط سخت: لوله لی فلت در دماهای بالا و پایین عملکرد بهتری دارد و کمتر تحت تأثیر تغییرات دمایی قرار میگیرد. این ویژگی برای مناطق با آب و هوای متغیر بسیار ایدهآل است.
- مقاومت بهتر در برابر خوردگی: لوله لی فلت در برابر خوردگی شیمیایی مقاومت بهتری دارد که این ویژگی در محیطهای صنعتی و کشاورزی بسیار حائز اهمیت است.
- کاهش هزینههای بلندمدت: به دلیل گرانتر بودن لوله لی فلت هزینه راهاندازی اولیه سیستم افزایش مییابد ولی با توجه به عمر طولانی و کاهش نیاز به تعمیر و نگهداری، لوله لی فلت در بلندمدت گزینهای مقرون به صرفهتر محسوب میشود.
چرا لوله نخدار PE و PVC جایگزین بهینهای برای لوله پلیاتیلن سنتی است؟
لولههای نخدار PE و PVC یا لی فلت، ساختاری کامپوزیتی دارند که در آن شبکهای از نخهای پلیاستر مقاوم، بین لایههای پلیمری محصور شدهاند. این طراحی منحصر به فرد، چندین مزیت کلیدی برای سیستمهای آبیاری نوار تیپ به ارمغان میآورد:
- کاهش چشمگیر هزینه سرمایهگذاری اولیه: قیمت لولههای نخدار به ازای هر متر، معمولاً به مراتب کمتر از لولههای پلیاتیلن ساده با فشار کاری مشابه است. این صرفهجویی در پروژههای بزرگ با متراژ لولهکشی بالا، میتواند رقم قابل توجهی باشد.
- وزن سبک و نصب سریع و آسان: سبکی وزن این لولهها حمل و نقل و جابجایی در سطح مزرعه را بسیار راحت میکند. همچنین، نیاز به ماشینآلات سنگین یا اتصالات جوشی پیچیده را کاهش میدهد.
- انعطافپذیری بالا: این لولهها به راحتی روی زمین پهن میشوند و نیاز به شیاربرداری عمیق یا تغییر شکل زیاد ندارند. این ویژگی برای زمینهای ناهموار یا طرحهای پیچیده ایدهآل است.
- مقاومت در برابر فشارهای متغیر: ساختار نخدار به لوله استحکام کششی بالایی میبخشد و آن را در برابر فشارهای ناگهانی یا ضربه مقاوم میسازد.
- قابلیت جمعآوری و استفاده مجدد: برخلاف لولههای پلیاتیلن دفنی، لولههای نخدار را میتوان پس از پایان فصل زراعی به راحتی جمعآوری، بازرسی و برای فصل بعد مجدداً استفاده کرد.
طراحی یک سیستم آبیاری نوار تیپ ۴.۵ هکتار با لوله نخدار
برای درک عملی مزایا و نحوه اجرا، یک پروژه نمونه برای زمینی به مساحت ۴.۵ هکتار با ابعاد ۱۵۰ در ۳۰۰ متر طراحی میکنیم. فرض میکنیم کشت در راستای طول زمین انجام میشود و منبع آب ورودی، یک لوله پلیاتیلن ۴ اینچ (۱۱۰ میلیمتر) است.
گام اول: طراحی لوله اصلی (Mainline)
هدف، انتقال آب از منبع به نقاط مختلف مزرعه با حداقل افت فشار است.
- محاسبه سایز: قطر لوله اصلی باید با قطر لوله ورودی همخوانی داشته باشد. با توجه به جداول فنی، سایز معادل لوله نخدار برای لوله پلیاتیلن ۴ اینچ، معمولاً ۴.۵ اینچ است. بنابراین، یک لوله نخدار ۴.۵ اینچ (۱۱۰ میلیمتر) انتخاب میکنیم.
- تعیین طول و مسیر: لوله اصلی را در راستای طول زمین و به فاصله مناسبی از کناره (مثلاً ۵۰ متر مانده به انتهای زمین) به طول ۲۵۰ متر میکشیم. این کار امکان انشعابگیری متعادل را فراهم میآورد.
گام دوم: طراحی لولههای فرعی (Laterals)
لولههای فرعی، آب را از خط اصلی گرفته و در اختیار ردیفهای نوار تیپ قرار میدهند. از آنجایی که نوار تیپ معمولاً حداکثر تا طول ۵۰-۶۰ متری کارایی بهینه دارد، زمین را در راستای عرض به ۵ قطعه ۵۰ متری تقسیم میکنیم.
- تعیین تعداد و موقعیت خطوط فرعی: برای پوشش این ۵ قطعه، از ۳ خط فرعی استفاده میکنیم:
- خط فرعی اول: در فاصله ۵۰ متری از ابتدای زمین.
- خط فرعی دوم: در فاصله ۱۰۰ متری از خط اول.
- خط فرعی سوم: در فاصله ۱۰۰ متری از خط دوم (یا ۵۰ متری به انتهای زمین).
- انتخاب سایز لوله فرعی: برای سادگی در تأمین مواد و یکنواختی فشار، سایز لولههای فرعی را نیز ۴.۵ اینچ (۱۱۰ میلیمتر) در نظر میگیریم.
گام سوم: اتصالات و متعلقات حیاتی
انتخاب اتصالات صحیح، کلید آببندی و استحکام سیستم است.
- برای خطوط فرعی اول و دوم: از سهراهی پلیاتیلن جوشی ۱۱۰ میلیمتر با فشار کاری ۶ بار استفاده میکنیم.
- برای خط فرعی سوم (انتهای خط اصلی): از زانویی پلیاتیلن جوشی ۱۱۰ میلیمتر با فشار کاری ۶ بار استفاده میکنیم.
- اتصال لوله نخدار به هم (رابط): در صورت نیاز به افزایش طول، به جای جوش، از یک قطعه لوله پلیاتیلن یا PVC ساده ۱۱۰ میلیمتر به عنوان رابط استفاده کرده و دو سر لوله نخدار را با بست هندلی به آن متصل میکنیم.
- کور کردن انتهای خطوط: برای بستن انتهای لولههای نخدار، میتوان لوله را تا زده و با یک مفتول محکم یا بست پلاستیکی بست. این روشی ساده و موثر است.
نکته مهم: برای اتصال محکم و بدون نشت لوله نخدار به اتصالات پلیاتیلن، استفاده از بست کشویی (بست هندلی) مخصوص سایز ۴.۵ اینچ ضروری است.
گام چهارم: انشعابگیری نوار تیپ از لوله نخدار
اینجاست که اتصالات تخصصی لی فلت وارد عمل میشوند. برای اتصال نوار تیپ به لوله نخدار، دو گزینه داریم:
- رابط ساده لی فلت به تیپ: زمانی استفاده میشود که تمامی خطوط فرعی به صورت همزمان آبیاری شوند و نیاز به کنترل جداگانه نوارها نباشد. این گزینه کمهزینهتر است.
- شیر لی فلت به تیپ: این شیر دارای یک دسته قطع و وصل است و بزرگترین مزیت آن، امکان کنترل مستقل هر ردیف نوار تیپ است. این قابلیت برای مدیریت بهتر آبیاری، تعمیرات بخشی از سیستم یا تطبیق با نیاز آبی مختلف بخشهای مزرعه حیاتی است.
در طرح پیشنهادی ما، از شیر لی فلت به تیپ استفاده میشود. همچنین، برای کاهش تعداد خطوط فرعی و صرفهجویی بیشتر، هر خط فرعی را دوطرفه در نظر میگیریم. بدین معنی که از هر طرف خط فرعی، نوارهای تیپ به سمت بالا و پایین زمین کشیده میشوند.
گام پنجم: محاسبه تعداد شیرهای مورد نیاز
محاسبه بر اساس فاصله ردیفهای کشت انجام میشود:
- فرض: فاصله بین ردیفهای نوار تیپ برابر ۵۰ سانتیمتر است.
- تعداد ردیف در هر خط فرعی: طول خط فرعی ۱۵۰ متر است → ۱۵۰ متر / ۰.۵ متر = ۳۰۰ ردیف در دو طرف خط.
- تعداد شیر در هر خط: با توجه به دوطرفه بودن، برای هر ردیف به یک شیر نیاز داریم. پس در هر خط فرعی به ۱۵۰ شیر نیاز است.
- تعداد کل شیرها: ۳ خط فرعی × ۱۵۰ شیر = ۴۵۰ عدد شیر لی فلت به تیپ.
تجهیزات پیشنهادی برای پروژه ۴.۵ هکتاری نوار تیپ و لی فلت
- لوله نخدار سایز ۴.۵ اینچ برای خط اصلی ۲۵۰متر و برای سه خط فرعی هرکدام ۱۱۷متر در مجموع ۶۰۰ متر
- شیر لی فلت به تیپ با خروجی استاندارد برای اتصال نوار تیپ و انشعابگیری و کنترل نوارها ۴۵۰ عدد
- اتصال سهراهی پلیاتیلن جوشی سایز ۱۱۰ میلیمتر، فشار ۶ بار ۲ عدد برای اتصال خطوط فرعی اول و دوم
- اتصال زانویی پلیاتیلن جوشی سایز ۱۱۰ میلیمتر، فشار ۶ بار ۱ عدد برای اتصال خط فرعی سوم در انتها
- بست کشویی (هندلی) سایز ۴.۵ اینچ ۲۰ عدد برای آببندی اتصالات لوله نخدار
- لوله رابط پلیاتیلن سایز ۱۱۰ میلیمتر ۱۰ متر برای وصالی لولههای نخدار
- نوار تیپ با ضخامت و فاصله دریپر مناسب کشت متراژ بر اساس طرح محاسبه جداگانه بر اساس تعداد ردیفها
مزایای خرید تجهیزات آبیاری فوکا تجارت دامون
شرکت فوکا تجارت دامون با سالها تجربه درخشان در حوزه تولید سیستمهای آبیاری نوین، به عنوان یکی از پیشروهای صنعت آبیاری قطرهای در ایران شناخته میشود. این شرکت با تکیه بر تیم متخصص و حرفهای و استفاده از پیشرفتهترین ماشینآلات روز دنیا، محصولاتی با بالاترین استانداردهای کیفیت تولید میکند.
- تضمین کیفیت و اصالت کالا: با استفاده از بهترین مواد اولیه و کنترل کیفیت سختگیرانه در تمام مراحل تولید.
- مشاوره فنی رایگان: ارائه راهنماییهای تخصصی توسط کارشناسان مجرب برای انتخاب بهترین محصول با توجه به شرایط خاص شما.
- قیمت رقابتی و منصفانه: حذف واسطههای غیرضروری و ارائه محصول باکیفیت در قیمتهای کاملاً رقابتی.
- ارسال به سراسر کشور: امکان ارسال سریع و مطمئن محصول به تمامی نقاط ایران.
- گارانتی و خدمات پس از فروش: ارائه گارانتی معتبر و پشتیبانی فعال از محصولات.
- پوشش بازارهای بینالمللی: محصولات فوکا دامون به کشورهای مختلفی از جمله جمهوری آذربایجان، افغانستان، ارمنستان، ازبکستان، امارات، عمان، ترکیه و کنیا صادر میشوند که گواهی بر کیفیت برتر و رقابتپذیری این محصولات است.
اگر به دنبال تجهیزات آبیاری سطحی یا زیرسطحی با دوام، کارایی بالا و قیمت مناسب هستید که توسط یک برند معتبر ایرانی تولید شده باشد، شرکت فوکا دامون انتخابی هوشمندانه و مطمئن برای شما خواهد بود.
مشاهده محصولات شرکت فوکا تجارت دامون
جمع بندی سیستم آبیاری نوار تیپ
اجرای سیستم آبیاری نوار تیپ با لوله نخدار یک راهبرد هوشمندانه برای کاهش هزینههای سرمایهگذاری اولیه در کشاورزیهای بزرگمقیاس است. این روش با حفظ تمام مزایای آبیاری قطرهای (صرفهجویی در آب، افزایش راندمان، کودآبیاری)، مانع مالی اصلی پیش روی کشاورزان را برطرف میسازد.
توصیههای نهایی:
- مشاوره با مهندس مجرب: پیش از اجرا، طراحی سیستم را با یک کارشناس آبیاری بررسی کنید تا بر اساس دبی دقیق منبع آب، نوع خاک و الگوی کشت شما بهینهسازی شود.
- تهیه تجهیزات باکیفیت: از لولههای نخدار و اتصالات مرغوب و استاندارد استفاده کنید. کیفیت پایین میتواند منجر به نشتی، پارگی و هزینههای مکرر تعمیر شود.
- نصب صحیح بستها: آببندی درست اتصالات لوله نخدار با بست هندلی، کلید موفقیت سیستم است.
- در نظر گرفتن فیلتراسیون: حتماً قبل از ورود آب به سیستم، از فیلتر دیسکی یا شنشویی مناسب استفاده کنید تا از گرفتگی شیرهای لی فلت و نوار تیپ جلوگیری شود.
با برنامهریزی دقیق و استفاده از این فناوری، میتوانید گامی بلند در جهت مکانیزاسیون، بهینهسازی مصرف منابع و افزایش سودآوری مزرعه خود بردارید. برای کسب اطلاعات تکمیلی درباره نحوه آبیاری مناسب با نوار تیپ و لوله نخدار یا خرید انواع تجهیزات آبیاری سطحی و زیرسطحی توصیه میشود باغداران با کارشناسان شرکت فوکا تجارت دامون در تماس باشند.
